Ewangelia Egipcjan Kodeks IV

Tekst znany jako Ewangelia Egipcjan — lub w tytule oryginalnym The Sacred Book of the Great Unseen Spirit — zachował się w dwóch niemal identycznych wersjach: w Kodeksie III oraz Kodeksie IV z biblioteki z Nag Hammadi. Obie wersje pochodzą z tego samego źródła tradycji setiańskiej, jednak Kodeks IV zawiera bardziej kompletny i staranniej zachowany tekst, uzupełniający luki obecne w Kodeksie III.

Wersja z Kodeksu IV powtarza większość wcześniejszego materiału niemal słowo w słowo, lecz stanowi pełniejsze i bardziej rozwinięte opracowanie. W niektórych miejscach zachowuje także poprawniejszą koptyjską redakcję — zawiera doprecyzowane imiona eonów, pełniejsze hymny i dłuższe listy boskich istot, które w Kodeksie III urywają się z powodu zniszczenia manuskryptu.

Najważniejsze różnice między Kodeksem III a IV obejmują:

  1. Ciągłość narracji – w Kodeksie III brakuje kilku stron (m.in. 45–48), które w Kodeksie IV zachowały się w całości. Dzięki temu wersja IV obejmuje pełny opis zstąpienia Seta, stworzenia świata materialnego i rytuału chrztu duchowego.
  2. Pełniejszy hymn końcowy – Kodeks IV zawiera rozbudowany Hymn Chrzcielny (IĒ IEUS ĒŌ OU ĒŌ ŌUA … ALĒTHŌS ALĒTHŌS), którego fragmenty w Kodeksie III zostały skrócone lub zniekształcone.
  3. Precyzyjniejsze zapisy imion – Kodeks IV poprawia wiele wariantów onomastycznych, np. „Samblo” zamiast „Samlo” (por. przyp. [12]), „Mirothoe” zamiast „Merothai”, „Heli Heli Machar Machar Seth” zamiast skróconej wersji w Kodeksie III.
  4. Rozszerzone zakończenie – tylko Kodeks IV zawiera pełne zakończenie opisujące, że sam Set napisał i ukrył księgę na górze Charaxio, aby ujrzała światło dopiero w końcu czasów — fragment nieobecny w Kodeksie III.
  5. Dokładniejsze partie rytualne – w Kodeksie IV występują dłuższe sekwencje samogłoskowych formuł magicznych i liturgicznych (tzw. słowa mocy), co wskazuje, że tekst był używany w rzeczywistym kontekście obrzędowym.

Pod względem doktrynalnym obie wersje są zgodne: ukazują kosmologię setiańską, w której Wielki Niewidzialny Duch jest najwyższym źródłem emanacji, a Set — syn Adamasa — staje się zbawicielem rodu duchowego. Jednak w wersji z Kodeksu IV widać wyraźniej soteriologiczną interpretację Chrystusa jako wcielenia Seta, który dokonuje pojednania światów poprzez duchowy chrzest przewyższający niebo.

Warto również zauważyć, że Kodeks IV nosi cechy poprawionej redakcji liturgicznej — być może powstał w środowisku, które praktykowało gnostycki rytuał pięciu pieczęci, łączący elementy chrztu, namaszczenia i objawienia.

Z tego powodu Ewangelia Egipcjan (Kodeks IV) jest nie tylko powtórzeniem, ale kulminacją i dopełnieniem wcześniejszej wersji z Kodeksu III — stanowiąc pełną, dojrzałą formę objawienia setiańskiego, w której Set, Jezus i Niezniszczalny Człowiek Adamas jawią się jako różne aspekty tej samej boskiej świadomości światła.

Poniższe tłumaczenie zostało przekazane do domeny publicznej i może być dowolnie kopiowane, używane, zmieniane lub pozostawiane bez zmian, w jakimkolwiek celu. Opiera się ono na koptyjskim tekście z Kodeksów Nag Hammadi IV, 2.

Tłumaczenie z koptyjskiego wykonał Samuel Zinner, a zredagował Mark M. Mattison dzięki życzliwemu wsparciu Other Gospels.

Symbole

[ ] – Luka w tekście (tzw. lacuna)
( ) – Wstawka redakcyjna dla wyjaśnienia tekstu
< > – Poprawka błędu kopisty
[40] – Numer strony kodeksu koptyjskiego

🌟Ewangelia Egipcjan 


Święta Księga

[50] [Święta księga] [Egipcjan o] wielkim [Niewidzialnym Duchu],

Ojcu, którego [imienia nie] można [wypowiedzieć],
który [pochodzi z] wyżyn,
Światłu [doskonałości],
Światłu wiecznemu wieczności,
Światłu wewnątrz Milczenia,
wewnątrz Opatrzności i Milczenia Ojca,
Światłu wewnątrz Mowy i Prawdy,
[Światłu] niezniszczalnemu,
Światłu nieprzystępnemu,
Światłu wiecznemu [wieczności],
które wyszło,
od niewysłowionego, nieoznaczonego i niewyrażalnego Ojca,
eonowi [eonów],
Samo-zradzającemu się,
Samo-powstającemu,
Obcemu,
Mocy przekraczającej wszelkie pojmowanie niewysłowionego Ojca.

Trzy Moce

Trzy moce wyszły z Niego — Ojciec, Matka i Syn — którzy powstali z samych siebie, z żywego [Milczenia] Niezniszczalnego Ojca.
Te wyszły [51] z Milczenia [Niewysłowionego] Ojca […], Doksomedon [Domedon], eon [eonów]; stamtąd wyszło [Światło], czyli procesja ich [poszczególnych] mocy, [i w ten sposób Syn] pojawił się [jako czwarty]. Matka natomiast jest [piątą]; Ojciec zaś [szóstym].

[…], On jednak jest nieoznaczony, [pozostając] nieoznaczony [pośród] wszystkich [mocy], niezniszczalnych chwał.

Z Niego wyszły trzy [moce], będące trzema Oktadami, które Ojciec [zro]dził ze swego łona w Milczeniu i Opatrzności — [to jest:] Ojciec, Matka i Syn.

Pierwsza Oktada, ta, z powodu której zrodziło się Dziecko potrójnie męskie, [składa się z]:

Myśli,
Mowy,
[oraz] Wiecznego, Niezniszczalnego Życia,
Woli,
Umysłu,
[52] [oraz] Przedwiedzy,
Ojca Androgynicznego.

Druga moc, będąca [Oktadą]:

Matka,
Dziewica-Mężczyzna Barbelo,
[…kaba Adone…],
ta, która nadzoruje niebo,
[…akroboriaor…],
moc przekraczająca wszelkie wyjaśnienie i niewy[mówiona],
ona […].

Zrodziła się z samej siebie i [po]stąpiła naprzód. Zgodziła się z Ojcem żywego Milczenia.

Trzecia moc natomiast jest Oktadą:

Syn Milczenia,
również Milczenia,
Poznanie Ojca,
oraz Cnota Matki,

który [zrodził] ze swego łona siedem mocy Wielkiego Światła — siedem głosów, będących początkiem mowy i dopełnieniem ich wypowiedzi.

To są trzy moce, czyli trzy Oktady. [53] Ojciec [zro]dził je [ze swego łona] poprzez Milczenie i swoją Opatrzność w tamtym [miejscu].

Eon Doxomedona

[W tym miejscu] ukazał się Doksomedon, eon eonów, oraz [trony] w jego wnętrzu, [i moce, które] je otaczają, [i chwała, oraz] nie[zniszczalność]. [Ojciec] wielkiego [Światła wyszedł] z [… wielkiego eonu Dokso]medona, w którym [spoczywa Dziecko potrójnie męskie], a tron jego chwały [został w nim wzniesiony], [ten], na [którym wyryto jego] niewyrażalne [imię], na [tablicy… eonie], który jest [Mową] Ojca i [Światłem] Wszystkiego —
[Tym, który pochodzi z] Milczenia, i [tym, który] wyszedł [z Milczenia], tym, który spoczywa [w] Milczeniu,
tym, [którego imię mieszka w] nie[widzialnym] i [ukrytym] symbolu […].

[54] Wtedy [pojawiła się] w procesji niewysłowiona tajemnica:

I I I I I I I I I I I I I I I I I I I [I I I I I I]
Ē Ē Ē [Ē] Ē Ē [Ē] Ē Ē Ē Ē Ē Ē Ē [Ē Ē Ē] Ē Ē [Ē Ē] Ē
O O O O O O O O O [O O O O O O O] O O O O O O
U U U [U U U U U] U U U U U U [U U U U U U U] U
E E E E E [E E E E E E E E E] E E E E E E [E E]
[A A A A A A A A A] A A A A [A A A A A A A A A]
[Ō Ō] Ō [Ō Ō Ō Ō Ō Ō Ō Ō] Ō Ō Ō Ō [Ō Ō Ō Ō Ō Ō Ō],

I w ten sposób [trzy] moce złożyły chwałę Wielkiemu, Niewidzialnemu i Niezniszczalnemu, Nienazwanemu, Dziewiczemu Duchowi Ojca oraz Męskiej Dziewicy Barbelo.

Trzy Oktady proszą o Moc

prosili [o Moc].
[Żywe, milczące Milczenie objawiło się] wewnątrz Mocy, [która jest] [chwałami] i [niezniszczalnościami], eonem, który [. . . spośród] eonów, [55] tym, który [nadzoruje miriady] tajemnic — trzech mężczyzn, [trzy] [potomstwa], mężczyzn [i] rody męskie, [chwały Ojca,] chwały wielkiego [Chrystusa i] męskie potomstwo. [Rody] napełniły wielki eon Doksomedona [mocą] mowy [Pełni] Światła.

Wtedy [potrójnie męskie] Dziecko [wielkiego] [Chrystusa], którego [wielki Niewi]dzialny [Duch] namaścił, [ten], którego moc była nazwana [Ainon], złożył [chwałę wielkiemu Niewi]dzialnemu [Duchowi i Męskiej] Dziewicy Yoel, [Milczeniu milczącego] Milczenia, [Wielkości, która jest …] niewysłowiona.

[Nie]wyrażalna, […], ponad wszelką odpowiedź i [ponad] wszelkie tłumaczenie, pierwszy, który [wyszedł], i niewyrażalny, nie[…]. [56] […], będący cudowny i [… niewy]słowiony, […], ten, który posiada wszelkie wielkości [Wielkości] [Milczenia] Milczenia w tym [miejscu]. Potrójnie [męskie Dziecko] złożyło chwałę i prosiło [o Moc] od [wielkiego Niewidzialnego Dziewiczego] Ducha.

Wtedy ukazał się w tym miejscu [… ten, który] ogląda [chwały …] skarby wewnątrz [… niewidzialnych] tajemnic [… Milczenia], [Męska] Dziewica Youel.

[Syn] Dziecka, Esephech, następnie [ukazał się], i [w ten sposób] został dopełniony, mianowicie:

Ojciec,
Matka,
Syn,
Pięć Pieczęci,
Niezwyciężona Moc,

która jest wielkim Chrystusem wszystkich niezniszczalnych […]. [57] [… święci …] na końcu, [niezniszczalni …] oraz […], będący mocami, [chwałami] i niezniszczalnościami […], wyszli […].

Ten złożył [chwałę] niewyjawionej, ukrytej [tajemnicy … ukrytej …] w nim wewnątrz [… i] eonów […], tronów, […], a każdy […], miriady niezliczonych [mocy] otaczających [ich], [58] [chwały] i [nie]zniszczalności […], i oni […], Ojcu, [i] Matce, [i] Synowi, oraz [całej] [Pełni], o której [wspomniałem] wcześniej, [i] Pięciu Pieczęciom, [i Tajemnicy] [Tajemnic].[7]
Oni [ukazali się … nadzorujący …] eony, PRAWDA PRAW­DZIWIE[8] […], i PRAWDA PRAW­DZIWIE, [wieczne] eony.

Boskie emanacje

Wtedy [z Milczenia wyszła Opatrzność], oraz [żywe Milczenie] Ducha, [a także] Mowa [Ojca] i [Światło]. [Ona … pięć] [59] Pieczęci, które [Ojciec zro]dził ze swego łona, i przemierzyła [każdy eon], o którym wspominałem wcześniej. Ustanowiła chwalebne trony [i niezliczone miriady] aniołów, którzy je otaczają — [moce i niezniszczalne] chwały, które śpiewają i wysławiają, wszyscy jednogłośnie oddając chwałę [jednym głosem], w jedności, [nieustannie] śpiewając [do]:

Ojca,
Matki,
Syna […],
i całej Pełni, o której [wspomniałem] wcześniej,
to jest wielkiego Chrystusa,
który powstał z Milczenia,
który jest Niezniszczalnym Dzieckiem,
Telmael Telmachael Eli Eli Machar Machar Seth,
Mocą, która żyje — PRAWDA PRAW­DZIWIE,
oraz Męską Dziewicą, która mu towarzyszy — Yoel,
i Esephechem, strażnikiem blasku, Synem Syna
i koroną jego chwały,
[… pięciu Pieczęci],
Pełnią, o której wspomniałem wcześniej.

Tam [60] wielka żyjąca Samozrodzona Mowa wyszła na zewnątrz — Prawdziwy Bóg, natura nie narodzona, ten, którego imię ogłaszam mówiąc:

[… AIA…THAŌTHŌSTH…],[9]
Syn wielkiego Chrystusa,
który jest Synem niewyrażalnego Milczenia,
[który powstał z wielkiego] [Niewidzialnego i] Niezniszczalnego [Ducha].

Syn Milczenia i Milczenia ukazał się [… nie]widzialny [… Człowiek i] skarby [Jego chwały].

Następnie [objawił się w tym, co stało się widzialne] i [ustanowił cztery eony]. [Ustanowił je przez słowo]. Złożył [chwałę wielkiemu Niewidzialnemu Dziewiczemu Duchowi], [Milczeniu] [Ojca] wewnątrz Milczenia [żywego Milczenia], gdzie Człowiek spoczywał [… poprzez …].

A potem [z tamtego miejsca] [61] wyszła wielka chmura Światła, czyli żyjąca Moc, Matka świętych i nie[zniszczalnych], wielkich Mocy […].
I zrodziła Tego, [którego] imię [wypowiem], mówiąc:

Ty jesteś Jeden,
Ty jesteś Jeden,
Ty jesteś Jeden […],
EA,
EA,
EA.

Ten zaś, [Ad]amas, jest Światłem, które zabłysło [ze Światła]; jest Okiem Światła, ponieważ [to jest] Pierwotny Człowiek, dla którego wszystko [istnieje], przez którego wszystko [istnieje] i poza którym nic nie istnieje —
On jest [Ojcem], który [wyszedł], nieosiągalny [i niepojęty], i który zstąpił [z wysoka], aby usunąć [niedoskonałość i brak].

Wielka Samozrodzona Mowa, Bóg, oraz Niezniszczalny Człowiek Adamas, [połączyli się] w jedno — w Człowieka. I przez Słowo Człowiek zaistniał. [Złożył] chwałę:

[Wielkiemu Niewidzialnemu i Niepojętemu Dziewiczemu Duchowi],
[Męskiej Dziewicy Barbelo],
[Dziecku potrójnie męskiemu],
[Męskiej Dziewicy Yoel],
[62] [i Dziecku Esephechowi, strażnikowi blasku],
[Dziecku Dziecka],
[Koronie jego chwały],
[Wielkim eonom Doksomedona],
[Tronom w ich wnętrzu],
[Mocom, które je otaczają],
[Chwałom i Niezniszczalnościom],
[i całej Pełni, o której wspomniałem wcześniej],
[i Ziemi Powietrza, odbiorcy Boga],
gdzie Święci Ludzie przyjmują kształt ze Światła Ojca Milczenia,
z Żywego, Milczącego Źródła,
Ojca i całej Jego Pełni, jak wspomniałem wcześniej.

Cztery Światła

[Wielka Samozrodzona Mowa], Bóg, oraz [Niezniszczalny Człowiek Adamas] [złożyli chwałę] i [prosili] o moc, [wieczną siłę] i [niezniszczalność] dla Samozrodzonego, dla [dopełnienia] czterech [eonów], aby przez nie mogły się objawić [chwała i moc] [Niewidzialnego] Ojca [świętych ludzi] wielkiego [Światła], które zstąpi [na] świat [podobny do nocy].

[Wtedy] Niezniszczalny [Wielki Człowiek Ada]mas [poprosił] [63] o syna dla siebie, z samego siebie, aby mógł stać się Ojcem [nieporuszonego i nie]zniszczalnego rodu, i aby dla jego dobra objawiły się Milczenie i Głos, oraz by dzięki niemu [śmiertelny] eon mógł się podnieść, rozpuścić i przemienić.
W ten sposób moc wyszła z wysokawielka moc wielkiego Światła, Objawienie, które zrodziło cztery Światła:

Armuzel,
Oroiael,
Dawithe,
Eleleth,

oraz wielkiego niezniszczalnego Seta, syna wielkiego niezniszczalnego Człowieka, Adamasa.
I w ten sposób została dopełniona doskonała Hebdomada, istniejąca w tajemnicy ukrytych tajemnic, ta, która otrzymała [chwałę …] i stała się jedenastą Oktadą, tak że została dopełniona przez cztery Oktady, a Ojciec wyraził aprobatę, i Pełnia Świateł zjednoczyła się w zgodzie i radości.

Towarzysze Świateł

[Współtowarzysze pojawili się], aby dopełnić Oktadę [64] Samozrodzonego Boga:

Łaska — dla pierwszego światła, Armuzela;
Postrzeganie — dla drugiego światła, Oroiaela;
Zrozumienie — dla trzeciego światła, Dawithe;
Rozeznanie — dla czwartego światła, Eleletha.

To jest pierwsza Oktada Samozrodzonego Boga, i Ojciec wyraził aprobatę, a cała Pełnia Świateł zjednoczyła się w zgodzie.

Wyszli także Ministrowie:

Pierwszy, wielki Gamaliel, [z wielkiego] światła Armuzela;
Drugi, wielki Gabriel, [z wielkiego] drugiego światła Oroiaela;
Trzeci, wielki Samblo, [z wielkiego] trzeciego światła Dawithe;
Czwarty, Abrasaks, [z wielkiego] czwartego światła Eleletha.

A wraz z nimi pojawili się Współtowarzysze, posłani z radością przez Ojca:

Pamięć — dla pierwszego wielkiego Gamaliela;
Miłość — dla drugiego wielkiego Gabriela;
Pokój — dla trzeciego wielkiego Samblo;
Życie Wieczne — dla czwartego wielkiego Abrasaksa.

I w ten sposób zostało dopełnionych pięć Oktad, dających łącznie czterdzieściMoc przekraczająca wszelkie pojmowanie.

Wtedy Wielka Samozrodzona Mowa i cała Pełnia czterech Świateł złożyły chwałę:

Wielkiemu Niewidzialnemu i Niezniszczalnemu, Nienazwanemu Dziewiczemu Duchowi,
Męskiej Dziewicy,
Wielkim eonom Doksomedona,
Tronom wewnątrz nich,
Mocom, które je otaczają,
Chwałom, Potęgom i Zwierzchnościom,
Dziecku potrójnie męskiemu,
Męskiej Dziewicy Youel,
Esephechowi, Strażnikowi Blasku, Koronie Jego Chwały,
całej Pełni,
wszystkim Chwałom zamieszkującym w nieosiągalnych Pełniach,
i Nienazwanym eonom,

aby mogli nazwać Ojca, czwartego, wraz z nieporuszonym i niezniszczalnym rodem Ojca,
i aby mogli nazywać go nasieniem wielkiego Seta.

Wielki Wznosi Trony dla Świateł

Wtedy wszyscy [zadrżeli], [66] i [poruszenie ogarnęło] [niezniszczalnych].
Gdy Dziecko potrójnie męskie zstąpiło z wysoka do tych, którzy istnieją bez narodzin, i do tych, którzy istnieją zrodzeni z samych siebie, oraz do tych, którzy istnieją zrodzeni przez innych, wówczas wyszedł Wielki, który posiada całą wielkość wielkiego Chrystusa.

I wzniosł trony chwały [wewnątrz czterech] eonów, oraz niezliczone miriady mocy, które [je otaczały], chwały i niezniszczalności.
I w ten sposób [pojawił się], a Niezniszczalny, Duchowy Kościół wzrósł wewnątrz czterech Świateł wielkiej Samozrodzonej Żyjącej Mowy, Boga Prawdy.

Wszyscy [oddawali chwałę i] śpiewali, wielbiąc jednym głosem, w jedności, głosem, który nigdy nie milknie:

Ojcu,
Matce,
Synowi,
i ich Pełni, jak [wspomniałem] wcześniej.

[… pięć Pieczęci], które nadzorują miriady,
oraz ci, którzy panują nad eonami,
i przywódcy posiadający chwałę,
wszyscy zostali obdarzeni nakazem, by objawić [67] tym, którzy są tego godni.

Amen.

Nasienie Wielkiego Seta

Wtedy wielki Set, syn Niezniszczalnego Człowieka, Adamasa, złożył [chwałę]:

Wielkiemu, Niewidzialnemu, Niezniszczalnemu i Nienazwanemu Dziewiczemu Duchowi,
Męskiej Dziewicy,
Dziecku potrójnie męskiemu,
oraz Męskiej Dziewicy Yoel […].

[…], [poprzez] wielkiego Seta.

[Cieszył się] z powodu [daru, który …] został mu dany przez Niezniszczalne Dziecko, [aby wydobył swoje nasienie] z […].

[68] […], Dziewica wraz z czterema istotami została przez niego ustanowiona wewnątrz czterech eonów, w wielkim trzecim świetle — Dawithe.

Stworzenie świata materialnego

[Jednakże], po pięciu tysiącach lat, wielkie Światło Eleleth przemówiło:
Niech powstanie władca nad Chaosem i Hadesem.”
I [pojawiła się chmura] […].

[…], ona […], dwie […], [ta, którą ustanowiła …] wyszła z […], [tej …].

[69] Wtedy wielki anioł Sakla [ujrzał] tego, który mu towarzyszył — Nebruela, wielkiego demona — i [razem stali się] duchem, który zrodził ziemię.

[Dwunastu aniołów …].

[70] [… którego wszystkie] pokolenia ludzi nazywają słońcem.
Siódmy — Abel.
Ósmy — Akiressina.
Dziewiąty — Yubel.
Dziesiąty — Harmoupiael.
[…].

Skrucha i Nasienie Wielkiego Seta

[…], [71] która zasadziła je wewnątrz eonów zrodzonych z ziemi, aby z jej powodu mogły zostać dopełnione braki, ponieważ ta, która zstąpiła z wysokości w dół, do świata przypominającego noc, została posłana i zaczęła błagać zarówno za nasienie archonta tego eonu, jak i za tych, którzy od niego pochodzą, to jest nasienie splamione i zniszczalne [boga tego świata], oraz za nasienie Adama (który jest słońcem) i wielkiego Seta.

Wtedy wielki anioł Hormos [wyszedł], aby przygotować — za pośrednictwem dziewic z niszczalnego nasienia tego eonuświęte naczynie zrodzone przez Logos, przez Ducha Świętego, dla nasienia wielkiego Seta.

Wielki Set [następnie] wyszedł [i przeniósł] swoje nasienie, zasiewając je w eony zrodzone z ziemi, liczne jak Sodom — niezliczone — [a oni nazwali] je Sodomą wielkiego Seta, która jest Gomorrą.
Wielki Set przeniósł nasienie ze źródła Gomorry i zasadził je w drugim miejscu, w miejscu pastwiska, które nazwał Sodomą.

To jest ród, który [72] pojawił się przez Edoklę, ponieważ mówiąc, zrodziła Prawdę i Sprawiedliwość — początek nasienia życia wiecznego i tych wszystkich, którzy wytrwają dzięki poznaniu swojego pochodzenia.
To jest wielki i niezniszczalny ród, który ukazał się w trzech światach, a potop przyjdzie jako obraz dopełnienia eonu, i nadejdzie na świat z powodu tego rodu.

Pożary ogarną ziemię […], a łaska przetrwa przez proroków i strażników żyjącego rodu.
Z powodu tego rodu nastaną zarazy i głody.
To wszystko wydarzy się z powodu tego wielkiego i niezniszczalnego rodu.
Z powodu tego rodu przyjdą również kuszenia i kłamstwa fałszywych proroków.

Wielki Set [ujrzał wtedy] działanie diabła, [73] jego zwodnicze podstępy i spisek, który obróci przeciwko sobie, a także prześladowanie, które jego moce i aniołowie zwrócą przeciwko nieporuszonemu rodowi, oraz błąd, który sam popełni przeciw sobie.

Wtedy wielki Set złożył chwałę:

Wielkiemu, Niezniszczalnemu, Niewidzialnemu, Nienazwanemu Dziewiczemu Duchowi Ojca,
Męskiej Dziewicy Barbelo,
Męskiemu Dziecku Telmael Telmachael Eli Eli Machar Machar Seth,
Mocy, która żyje — PRAWDA PRAW­DZIWIE,
Męskiej Dziewicy Yoel,
Esephechowi, Strażnikowi Blasku,
Koronie jego chwały,
Wielkiemu eonowi, który obdarza chwałą,
Tronom, które są w jego wnętrzu,
Wielkim, którzy go otaczają,
Chwałom i Niezniszczalnościom,
oraz całej Pełni, o której wspomniałem wcześniej,
i prosił o Strażników dla swego nasienia.

Trzy zstąpienia Seta

Z wielkich eonów [następnie] przybyło czterystu aniołów powietrza, w towarzystwie [74] Aerosiela i wielkiego Selmelchelastrażników wielkiego, niezniszczalnego rodu, jego owocu oraz wielkich ludzi wielkiego Seta — od czasu i momentu Prawdy i Sprawiedliwości aż do wypełnienia tych eonów, wraz z ich archontami i tymi, których wielcy sędziowie skazali na śmierć.

Wielki Set został następnie posłany przez cztery wielkie światła, z woli Samozrodzonego i całej Pełni, w darze i upodobaniu wielkiego Niewidzialnego Ducha, wraz z pięcioma Pieczęciami i całą Pełnią.

Przemierzył trzy przyjścia (paruzje), o których [wspominałem wcześniej]: potop, pożogę i sąd nad archontami, władzami i mocami, aby ocalić tę, która zbłądziła, poprzez pojednanie świata i chrzest ciała, przez tego, którego Logos zrodził — którego wielki Set potajemnie przygotował przez Dziewicę, aby na nowo zrodzić świętych przez Ducha Świętego, [75] i przez niewidzialne, tajemne znaki, poprzez pojednanie świata ze światem, przez wyrzeczenie się świata i boga trzynastu eonów, przez zgromadzenie świętych, niewysłowionych i niezniszczalnych, w łonie wielkiego przedistniejącego Światła, wewnątrz Opatrzności — a poprzez nią zostało ustanowione święte i niebiańskie chrzczenie, przewyższające niebiosa, przez Świętego i Niezniszczalnego Jezusa, zrodzonego z Żywej Mowy, którego wielki Set przyoblekł,
a przez Niego przybił moce trzynastu eonów i pozbawił je siły.

Oni zostali przeniesieni i przywróceni, uzbrojeni w niezniszczalną, niezwyciężoną moc,
przyodziani w zbroję poznania Prawdy,
i zostali objawieni moi wielcy słudzy:

Yesseus Mazareus YessedekeusŻywa Woda;
wielcy przywódcy: wielki Jakub, Teopemptos i Isvael;
ten, który czuwa nad ŁaskąMep[…]el;
ci, którzy czuwają nad źródłami PrawdyMicheus, Michar i Mnesinous;
ten, który czuwa nad chrztem żyjących, oczyszczający Sesengenbarpharanges;
ci, którzy czuwają nad bramami do wód życiaMicheus i Michar;
ci, którzy czuwają nad wschodemSeldao i Elenos;
przyjmujący święty ród;
niezniszczalni i potężni ludzie wielkiego Seta;
słudzy czterech Świateł: wielki Gamaliel, wielki Gabriel, wielki Samblo i wielki Abrasaks;
ci, którzy czuwają nad wschodem słońcaOlses, Umneos i Eurumaious;
ci, którzy czuwają nad wejściem do odpoczynku życia wiecznegoPhritanis, Mixanther i Michanor;
oraz strażnicy dusz zabitych [77] — Akramas i Strempsouchos;
i wielka moc Telmachael Telmachael Eli Eli Machar Machar Seth;
i wielki, Niewidzialny, Niezniszczalny i Nienazwany, który zamieszkuje w Duchu i Milczeniu;
i wielkie Światło Armuzel
miejsce, gdzie przebywa Żyjący Samozrodzony, Prawdziwy Bóg, w towarzystwie Niezniszczalnego Człowieka Adamasa;
oraz Oroiael, miejsce, gdzie przebywa wielki Set;
i Jezus Życia, który przyszedł i ukrzyżował to, co było poddane Prawu;
trzeci — Dawithe, miejsce, gdzie spoczywają synowie wielkiego Seta;
czwarty — Eleleth, miejsce […].

[78] […] przez Tego, który jest Święty i Niezniszczalny — Poimaela,
oraz przez tych, którzy są godni chrztu wyrzeczenia i niewysłowionych Pieczęci swego chrztu.
Oni poznali swoich Przyjmujących, tak jak zostali o nich pouczeni;
poznali poprzez nich — i nie zakosztują śmierci.

Hymn chrzcielny

Jesseus
[… Ē]Ō ĒOUŌ ŌUA,
PRAWDA PRAW­DZIWIE,
O Jesseus Mazareus Yessedekeus,
O Żywa Wodo,
O Dziecię Dziecka,
O Imię wszelkiej Chwały,
PRAWDA PRAW­DZIWIE,
Wiecznie Istniejący,

I I I I
Ē Ē Ē Ē
E E E E
O O O O
U U U U
Ō Ō Ō Ō
A A A A,
PRAWDA PRAW­DZIWIE,
OĒI AAA […].

[79] Wieczny, który jesteś wewnątrz serca,
O Wieczny, UAEI EISAEI EIO EIEI OSEI!

To wielkie imię […] część […],
O Doskonały,
Ty, który jesteś Samozrodzony, Niezależny,
Niewidzialny dla wszystkich oprócz mnie,
Niewidzialny dla wszystkich,
bo któż ogarnie Cię głosem i chwałą?

Ponieważ poznałem Cię,
połączyłem się teraz z Twoją niezawodnością,
i uzbroiłem się.
Jestem w zbroi Łaski i Światła.
Stałem się Światłem,
i dlatego rozpostarłem ręce, które były złożone,
i zostałem ukształtowany […].
[…], zasłona bogactwa
otaczająca […], łono […],
w którego podobieństwie […].
[…], PRAWDA,
bo uchwyciłem Cię,
Jezu Tego, który […]:

ĒEE
AIEE
OISŌ […].

[80] O Święty […],
O Boże Milczenia […].
Ty jesteś […], odpocznieniem Syna […],
który istnieje wewnątrz […], znaku, miejsca […], Człowieka.
Oczyściłeś mnie w Nim
swoim Życiem,
zgodnie z Twoim niezniszczalnym Imieniem.

Dlatego wraz z Nim jest kadzidło życia,
zmieszane z wodą chrzcielną każdego archonta,
aby mógł żyć z Tobą w dobrobycie świętych,
O Wieczny, który istniejesz,
PRAWDA PRAW­DZIWIE.

Zakończenie

Wielki Set napisał tę księgę i złożył ją na wysokiej górze, gdzie słońce nie wschodzi, ani […].
I od dni proroków, […], oraz apostołów, […], nie została ona objawiona, […], ani ich ucho jej nie usłyszało.

Wielki Set napisał tę księgę literami […].
Złożył ją […].


Przypisy

[1] Wyrażenie to, występujące tutaj i w dalszej części tekstu, prawdopodobnie stanowi idiomatyczny superlatyw: „największy eon”.

[2] PRAWDA, ALĒTHŌS — W miejscu 41,7 tekst koptyjski brzmi p-aiōn n-me alēthōs, dosłownie: „eon, prawda prawdziwie” (idiomatycznie: „eon, naprawdę prawda”). Wyrażenie to zapowiada powtarzane później w końcowym hymnie formuły alēthōs alēthōs, które najprawdopodobniej nawiązują do ewangelicznych słów Jezusa: „amen, amen, powiadam wam.”
W Kodeksie III przysłówek alēthōs występuje samodzielnie w 41,7 oraz 67,13. Z kolei fraza alēthes alēthōs (przymiotnik alēthes + przysłówek alēthōs), dosłownie: „prawdziwe prawdziwie”, a idiomatycznie „naprawdę prawdziwe”, pojawia się w 62,4 i na stronie 66 (wiersze 15, 17, 20).
Nieco odmienna fraza alēthōs alēthōs („naprawdę, naprawdę”, „zaprawdę, zaprawdę”) występuje na stronie 66 (wiersze 9, 12) oraz 68,1.
Kodeks IV oddaje obie frazy za pomocą koptyjskiego mntme name, dosłownie: „prawda prawdziwie”.
Wcześniejsze tłumaczenia angielskie oddawały to jako „really truly”, co nie oddaje ani struktury gramatycznej powtórzenia, ani jego funkcji rytualnej.
Dlatego wszystkie te wyrażenia zapisano WIELKIMI LITERAMI, aby podkreślić ich charakter słowa mocy (logos dynamis).
Związek między tymi formułami a szeregiem greckich samogłosek wskazuje na liturgiczny lub magiczny charakter tekstu — przypominający glossolalię (mówienie językami).

[3] Z gr. kolpos — „łono”, „pierś”, w sensie męskiego podbrzusza lub żeńskiego łona; symboliczne miejsce, z którego wyłania się życie.

[4] Por. Meyer: „siedem samogłosek.”

[5] Dosłownie „wyszedł w procesji”. Czasownik proelthein należy do terminologii starożytnych procesji królewskich — i taki sens ma w tym fragmencie. Tłumaczenie Meyera „appeared” („pojawił się”) nie oddaje w pełni tego znaczenia; por. Marvin Meyer, The Nag Hammadi Scriptures: The International Edition (New York: HarperOne, 2007), s. 254.

[6] Każdy wers zawiera 22 litery (7×22=154) — odpowiadające liczbie liter w alfabecie hebrajskim, co może wskazywać na kabalistyczną strukturę rytmiczną tekstu.

[7] Idiomatyczny superlatyw: „największa tajemnica.”

[8] Koptyjskie mntme name — dosłownie „prawda prawdziwie”, idiomatycznie: „naprawdę prawda.”

[9] TH oznacza pojedynczą grecką literę Theta (Θ).

[10] Formuła IEN IEN może być zniekształconą lub kryptograficzną wersją zwrotu ei hen („Ty jesteś jeden”), natomiast EA może oznaczać liczby 5 i 1, jak sugeruje Marvin Meyer (The Nag Hammadi Scriptures, s. 257, przyp. 28).

[11] Z gr. diakonos — „sługa”, „minister”, „posłaniec”.

[12] W Kodeksie IV zapisano imię Samblo.

[13] Dosłownie hypostasis — „substancja”, „istota”, „podstawa bytu.”

[14] Najprawdopodobniej odnosi się do narodzin i śmierci, jako symboli przejścia i przemiany.

[15] Idiomatycznie: „O największe Dziecię” lub „O Dziecko Dziecka.”

[16] Koptyjskie mntme — „prawda.”

Jeśli uważasz ten artykuł za wartościowy to polub go na Facebooku, Tweetuj lub udostępnij na innych stronach.

  • Kliknięć: 310